Afgelopen zomer heeft 1 van de bestuursleden (Lida Adriaansen) de interessante cursus “Van alg tot orchidee”, in de Hortus in Amsterdam gevolgd. Een cursus over de evolutie van planten. Hieronder een hele kleine samenvatting, zodat jij je ook een beetje kunt verwonderen.
In een aantal bijeenkomsten is verteld over de miljarden jaren plantengeschiedenis. Van de eerste bacteriën en algen in de oceanen, via mossen, varens en naaktzadigen, naar de enorme diversiteit aan bloemplanten die we nu om ons heen zien.
Ik heb altijd al bewondering voor planten, maar dat is alleen maar meer geworden door te horen over de ontwikkelingen die er geweest zijn en nog steeds doorgaan.
De ginkgo boom is hiervan een mooi voorbeeld waaraan je kunt zien hoe oud sommige evolutionaire lijnen zijn: de oudste fossiele resten hiervan dateren uit het Perm. Het Perm is in de geologische tijdschaal de laatste periode van het paleozoicum, die duurde van ongeveer 251 tot 201 miljoen jaar geleden.
De ginkgo is evolutionair gezien dus al miljoenen jaren oud. Ze waren bijna verdwenen, maar hebben het overleeft omdat monniken ze destijds bij hun tempels neer hebben gezet. Daarom worden ze ook wel tempelbomen genoemd.
De leefomgeving heeft ook grote invloed op het voortbestaan en de evolutie. Van duinen, graslanden tot tropische regenwouden en woestijnen: overal hebben planten unieke oplossingen ontwikkeld om te overleven.
Er zijn bijvoorbeeld cactussen die in rotsen in de woestijn groeien, dus zonder aarde. Maar het grootste deel van de huidige planten is voor hun voedsel afhankelijk van bacteriën en schimmels. Bacteriën, aanwezig in die cactuswortels, lossen de rots een beetje op. Hierdoor komen mineralen en stikstof vrij die de cactus gebruikt als voeding. In ruil hiervoor krijgen de bacteriën koolstof.
De bacteriën worden door het zaad van de cactus weer doorgegeven aan de volgende generatie en zo blijft de soort in stand.
Andere soorten hebben geprofiteerd van bijvoorbeeld zout, droogte of intensieve samenwerking met dieren. Hierdoor is een grote verscheidenheid aan vormen en overlevingsstrategieën ontstaan.
Of een soort succesvol blijft, hangt niet alleen af van eigenschappen die een plant heeft ontwikkeld. Maar soms is het puur geluk of pech. Toeval speelt dus ook een rol in het voortbestaan. Bijvoorbeeld; klimaatveranderingen, natuurrampen of het verdwijnen van een bestuiver kunnen er voor zorgen dat een soort zich verder ontwikkelt of verdwijnt. Een plantensoort kan miljoenen jaren succesvol zijn en toch verdwijnen, terwijl een andere soort onverwacht overleeft. De cycaspalm hoort tot de Cycadeen, een plantengroep die al minstens 275 miljoen jaar bestaat. Tot aan de dag van vandaag zijn kevers hiervoor belangrijke bestuivers. Als de kever verdwijnt dan…..
Als zadenliefhebster bewonder ik de zaden nu nog meer. Want: elk zaadje is niet alleen de basis voor een nieuwe plant, maar heeft ook de sporen van een geschiedenis die miljarden jaren teruggaat.
